Bir önceki yazımızda Türkiye’den yükseköğretim düzeyinde yurt dışına eğitim amacıyla giden öğrenci sayısında son yıllarda yaşanan artışı ele almıştık. Uluslararası karşılaştırılabilir istatistiklerin ana kaynağı olan Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) verilerini kullanmıştık. Bu verilere göre, Türkiye’den yurt dışına giden yükseköğretim öğrenci sayısı 2004’te 33 bin iken bu sayı 2023’te 67 bin olmuştur. Bu yazımızda Türkiye’den yurt dışına eğitim amacıyla giden bu yükseköğretim öğrencilerinin ülke tercihlerinin yıllara göre değişimi ele alacağız.

Liderliğin Değişimi

Grafikte karşılaştırmalı bir şekilde paylaştığımız UNESCO verileri, Almanya’nın Türkiye’den yurt dışına giden yükseköğretim öğrencileri için son on yılda artık liderliğe yükseldiğini göstermektedir. Bir başka ifadeyle, daha önceki yıllarda Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Türkiye’den yurt dışına giden yükseköğretim öğrencileri için liderken, bu durumun artık değiştiği görülmektedir. 

2023 yılı itibarıyla Almanya’nın (16 bin 600 öğrenci) artık ABD’nin (8 bin) ve İngiltere’nin (5 bin 400) toplamından bile daha fazla sayıda Türkiye’den giden yükseköğretim öğrencisine ev sahipliği yaptığı görülmektedir. Almanya’nın 2014 yılında 5.445 olan öğrenci sayısını on yıl içinde yaklaşık 3 katına çıkarması, sunduğu düşük maliyetli eğitim ve yaşam maliyeti ile mezuniyet sonrası sunduğu fırsatlarla ilişkili görünmektedir. ABD her ne kadar son on yıl içerisinde öğrenci sayısını azaltsa da Türkiye’den giden öğrenciler için hâlen ikinci ülke konumundadır. 

Cazibesini Koruyan Avrupa Ülkeleri 

Birleşik Krallık, ABD’ye benzer şekilde, kaliteli eğitim ve araştırma olanakları, İngilizcenin küresel rolü ve çok kültürlü yaşam gibi faktörler dolayısıyla küresel bir cazibe merkezi olarak öne çıkmaktadır. Birleşik Krallık, Türkiye’den giden öğrenci sayısında küçük ama istikrarlı yükselişini sürdürmektedir ve üçüncü ülke konumundadır. 

Şehir bazında bakıldığında ise Londra’nın köklü akademik kurumları, kültürel çeşitliliği ve ulaşım kolaylığı açısından Türkiye’den giden öğrenciler için özellikle cazip olduğunu eklememiz gerekiyor. 

İlk 12 ülke arasında Almanya ve Birleşik Krallık’ın yanında İtalya, Kuzey Makedonya, Polonya, Fransa, Avusturya ve İsviçre gibi ülkelerin varlığı, Avrupa’nın Türkiye’den giden öğrenciler için cazip olduğunu göstermektedir. Türkiye’den giden öğrenci sayısında dördüncü ülke olan İtalya’nın son yıllarda -Almanya ile birlikte- hızlı yükselişi dikkat çekicidir. 

Azerbaycan (3.602) ve Kuzey Makedonya (3.384) gibi ülkeler, dil yakınlığı, düşük eğitim/yaşam maliyetleri ve kolay ulaşılabilirlik sayesinde Türkiye’den giden öğrenciler için cazip olmaya devam etmektedir. 

Kanada, ABD gibi Türkiye’den uzak olmasına rağmen, ilk 10 ülke arasında olmaya devam etmektedir.

Savaşın başlamasıyla birlikte ev sahipliği yaptığı öğrenci sayısı azalsa da Ukrayna Türkiye’den giden öğrenciler için ilk 10’da yer almaya devam etmektedir.

Artan Rekabet

2014-2023 arası verilere toplu olarak bakıldığında, Türkiye’den giden yükseköğretim öğrencilerinin tercihlerinde ciddi değişimler yaşandığı görülmektedir. Öğrencilerin ülke tercihlerinde, akademik kalitenin yanında, coğrafi yakınlık, eğitim/yaşam maliyeti ve istihdam olanakları gibi faktörler etkili olabilmektedir. Önümüzdeki yıllar içerisinde öğrencilerin hangi ülkeleri ne oranda tercih edeceğini tam olarak öngörmek mümkün değil, ancak elimizdeki tüm veriler öğrenci hareketliliğinin ve ülkeler arası rekabetin artmaya devam edeceğini göstermektedir.